Dhamma Moment...Assumption University Alumni Association..

         ในยุคนี้ สมัยนี้ คำเปรียบเทียบว่า ข้าวหม้อ แกงหม้อ ค่อนข้างจะมีคนพูดกันน้อยและเข้าใจในความหมายกันน้อยเต็มที ทั้งนี้เพราะรูปแบบการดำเนินชีวิตที่เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว ทำให้การทำงานต่างๆ รวมไปถึงการทำบุญทำกุศลและการปฏิบัติตามขนบธรรมเนียมประเพณีท ั้งหลายก็มักจะทำกันอย่างเร่งรีบเพื่อให้ทันต่อเวลาการแข่งขันที่บีบรัดเข้ามา จนแทบจะทำให้พวกเราส่วนใหญ่ไม่มีเวลาดูแลรักษากายและใจของตนเองเท่าที่ควร ทั้งๆที่ตระหนักดีว่าไม่มีกิจการสิ่งใดเหนือกว่าการหมั่นดูแลตรวจตรา รักษาใจรักษากายให้บริสุทธิ์ผุดผ่อง มีสติสัมปชัญญะรู้เท่าทันกิเลสมารยาที่แฝงเข้ามาในทุกรูปแบบก็ตาม หากลองมองย้อนไปสมับคุณตาคุณยาย พวกเราคงจะยังจำกันได้ว่าเวลาไปทำบุญเลี้ยงพระที่วัด เรามักจะนิยมนำข้าวหม้อแกงหม้อไปถวายภัตตาหารเพลถือว่าเป็นการทำบุญที่ได้กุศลแรง โดยเฉพาะเมื่อเป็นการกระทำที่มีเจตนาบริสุทธิ์พรั่งพร้อมสมบูรณ์ด้วยสติสัมปชัญญะ ด้วยจิตตั้งมั่นที่จะประกอบคุณงามความดีถวายโภชนาการแด่พระภิกษุสงฆ์ผู้ปฏิดีปฏิบัติชอบ ผู้มอบกายถวายชีวิตในการสืบสานและจรรโลงพระพุทธศาสนาให้ยั่งยืนสภาพต่อไป

         ครูบาอาจารย์ได้ให้ธรรมะที่เป็นแนวทางในการปฎิบัติโดยอุปมา ว่าการไปทำบุญเลี้ยงพระที่วัดนั้นจำเป็นต้องนำข้าวหม้อ และ แกงหม้อไปถวายให้พร้อมเพรียงกันจะขาดสิ่งหนึ่งสิ่งใดก็หาทีจะครบองค์ ประชุมในการทำบุญให้สัมฤทธิ์ผลตามกุศลเจตนาไม่ ซึ่งสามารถตีความได้ว่าการเจริญสติสัมปชัญญะให้ได้ปัจจุบันในทุกขณะนั้น จำเป็นที่เราต้องหมั่นสำรวจกายและใจให้อยู่ในที่เดียวกันเสมอ หากขาดสิ่งหนึ่งสิ่งใดไปก็ไม่สามารถทำให้การเจริญสติสัมฤทธิ์ บ่อยครั้งที่พวกเราจะพบว่ากายของเรากำลังอยู่ในที่ๆ หนึ่ง กำลังปฎิบัติกิจธุระอย่างหนึ่ง แต่ใจนั้นกำลังส่งออกไปอีกสถานที่ ไปทำกิจธุระอย่างอื่น ซึ่งไม่ก่อให้เกิดผลดีทั้งในด้านการปฎิบัติกิจนั้นๆ เพราะจะเกิดผลเลิศได้อย่างไร โดยปราศจากสมาธิที่สมบูรณ์ และที่สำคัญในทางธรรมถือว่าเป็นการขาดสติสัมปชัญญะ เป็นการเปิดโอกาสให้กิเลสมารทั้งหลายสามารถย่องเข้ามายึดพื้นที่ ในการครอบครองจิตใจของเราได้โดยง่าย เปรียบเทียบให้เห็นภาพง่ายๆ คือ เรากำลังเปิดบ้านเปิดการและจิตใจของเราเชื้อเชิญแขกผู้มาเยือน
ซึ่งหมายถึงโลภะ โทสะ โมหะให้เข้ามาได้โดยง่ายในขณะที่เจ้าของบ้านตัวจริงคือ สติสัมปชัญญะ ซึ่งควรจะอยู่พรในจิตและกายนี้ กลับหนีไปเที่ยวภายนอกดังนั้น เราจึงควรระลึกไว้เสมอว่า ไม่ว่าจะทำสิ่งใด อยู่ที่ใหนก็ตามให้เอาข้าวหม้อ แกงหม้อไปด้วยตลอดเวลา อย่าให้ขาด อย่าให้เกิน หาไม่แล้วจะไม่เกิดประโยชน์อันใดเลย นอกจากนี้ครูบาอาจารย์ยังได้ปรามไม่ให้เราไปสนใจกับยำไก่นอกหม้อ ซึ่งอุปมาหมายถึง ของที่พิสดารเกินความจำเป็นและพวกเราส่วนใหญ่ก็มักจะแส่สายส่งจิตออกไปสรรหายำไก่นอกหม้อเพื่อความเพลิดเพลินเพื่อสนองกิเลสตัณหา แต่ถ้าได้พิจารณกันตามจริงแล้วแค่ข้าวหม้อ แกงหม้อ ก็สามารถทำให้อิ่มหนำสำราญเพียงพอต่อการดำรงชีพอย่างสบาย โดยไม่จำเป็นต้องดิ้นรน ไขว่คว้า ทดลองยำไก่นอกหม้อแต่อย่างใด

        นอกจากความเดือนร้อน ความเร่าร้อนในการอยากได้อยากชิมยำไก่นอกหม้อแล้ว บ่อยครั้งเราจะพบว่าผลที่เกิดจากการรับประทานยำไก่นอกหม้อ หรือการส่งจิดออกไปรับสิ่งกระตุ้นภายนอกนั้น ยังก่อให้เกิดความทุกข์ทางใจทางกายตามมาด้วย เรียกว่ามีแต่ผลเสียทั้งก่อนและหลังการรับประทาน แล้วทำไมยังอยากชิมกันนักหนา?

         นัยที่สำคัญอีกประการของ ยำไก่นอกหม้อ ก็คืออย่าไปหลงเชื่อคำโฆษณาชวนเชื่อของบุคคลหรือสำนักใดๆ ที่ป่าวประกาศทว่าจะทำสิ่งนั้น จะทำสิ่งนี้เพราะอาจไม่ได้เกิดขึ้นจริง หรือเป็นจริงตามนั้นก็ได้ ก็ลองคิดดูสิครับว่า จะไปยำไก่กันนอกหม้อได้อย่างไร?

         นี่ก็เป็นจุดอ่อนประการหนึ่งของมนุษย์ ที่มักจะหลงเพ้อไปกับสิ่งสวยงาม คำพูดที่ดูเกินจริง เพื่อสนองตัณหาอุปาทาน แต่ลิมให้ความสำคัญกับข้าวหม้อ แกงหม้อ ที่มีความสำคัญเพียงพอ ครบถ้วนสมบูรณ์อยู่แล้วจึงขอฝากให้ท่านผู้อ่านหมั่นทำความเพียรดูกาย ดูจิต ให้อยู่ในปัจจุบันขณะเพื่อทอดถอนอุปาทานและละคลายความยึดมั่นถือมั่น ซึ่งเป็นสิ่งที่เราต้องกระทำเอง ไม่สามารถซื้อหาได้ หรือจ้างวานให้ผู้ใดทำแทนได้